Eksploatacja w słowniku (bo eksploatyki i terotechniki nie ma)

Słowo eksploatacja w słowniku wyrazów obcych ma niby cztery znaczenia, co z góry oznacza, że autorzy hasła jeszcze nie do końca odczuwają co ono rzeczywiście oznacza. Wypada się tu cofnąć do francuskiego źródłosłowu sprzed lat. Tam jest to: działanie nadające wartość dobrom i wg mnie jest to najlepsza definicja, ale jeszcze nie uwzględnia szerszego spojrzenia na problem. W języku polskim, który przecież wyprowadził znaczenie ze słowa francuskiego potocznie uważa się, że jest to synonim użytkowania, albo wykorzystywania. Językoznawcy nie wyczuwając sensu prowadzą rozważania nad rozróżnianiem odcieni znaczeniowych. Dziś mogę formułować wnioski z moich i nie tylko analiz wyspecjalizowanych autorów.

W słowniku jest np. znaczenie: wykorzystywanie czegoś w sposób racjonalny. Od razu należy zapytać, a dlaczego racjonalny? Dlaczego ma to być specjalne znaczenie. Widać tu ślad działalności specjalistów od eksploatacji, którzy chcieliby, żeby było  to w sposób racjonalny. Inne znaczenie: użytkowanie maszyn i urządzeń. Dlaczego tylko je? I czy nieracjonalnie? Chyba tak, bo samo użytkowanie bez obsługiwania technicznego (pozaoperacyjnego) jest nieracjonalne. Trzecie znaczenie jest górnicze: wydobywanie bogactw naturalnych. Co ma jedno do drugiego i dlaczego? Czwarte to: maksymalne wykorzystanie kogoś lub czegoś dla zysku.

Po głębszej analizie językowej okazuje się, że pojęcie eksploatacja  nie jest ocenne i wszelkie wprowadzone tu podziały są sztuczne. Eksploatacja jest bo jest! Nie można nieeksploatować, tylko może się to odbywać w różny sposób. Z różnym udziałem obsługiwania operacyjnego i pozaoperacyjnego. Celem jest wykorzystywanie potencjału eksploatacyjnego: stworzonego wcześniej lub istniejącego z natury rzeczy. Rzeczywiście często się ona ogranicza do użytkowania, ale racjonalne wykorzystywanie potrzebuje terotechniki, czyli wiedzy o przyczynach i skutkach oraz technologiach zapewniających ekonomiczny poziom działań.

Osobny rozwój wiedzy o procesach eksploatacyjnych na Zachodzie i w realnym socjalizmie (realny = nieudolny) doprowadził do zróżnicowania wiedzy tu i tam, przy czym wiedza zachodnia została skodyfikowana w przepisach międzynarodowych i napływa do nas w postaci przepisów europejskich. Powstaje pewien melanż związany z innym rozumieniem samego słowa eksploatacja (w różnych formach językowych) ze względu na niekontrolowalne zjawiska językowe. Tak więc po angielsku exploitation to sam wyzysk, a teoria ta zajmuje się głównie terotechniką, czyli obsługiwaniem, tam zwanym maintenance, co kiepski tłumacz nazywa utrzymaniem.

Postulowane tu i tam unormowanie rozumienia słowa eksploatacja musi być jednak poprzedzone uporządkowaniem własnego rozumienia tego słowa. I najlepszą definicją standardową jest: wykorzystywanie potencjału obiektu (systemu obiektów). Nietrudno zauważyć, że taka definicja jest bliska ww. definicji francuskiej. Wykorzystuje się w celu nadania wartości dobrom, czyli potencjałowi bez analizowania czy to jest dobre czy złe, czy racjonalne czy nie, czy potencjał został stworzony, czy też tylko naturalnie jest obecny. Nie należy wchodzić w poszczególne obszary eksploatacji: górnictwo, maszyny czy niewolnictwo. To ma być hasło syntetyczne dotyczące wszystkich dziedzin.

Zrozumienie tej prawdy jest zasadnicze dla zrozumienia reszty słownictwa eksploatacyjnego, a więc i sensu prowadzonych działań przez eksploatatorów. Jak wiadomo, nie można nieeksploatować, w związku z czym wielu uważa, że wymaga to tylko chęci, co przypomina znane powiedzenie o maturze. Powszechna jest amatorszczyzna w tej dziedzinie, często teraz wspierana różnymi certyfikatami.

(C) Rafał Wodzicki , Warszawa

Jedna myśl na temat “Eksploatacja w słowniku (bo eksploatyki i terotechniki nie ma)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s