Wzorcowa instrukcja pozaoperacyjnego obsługiwania taboru kolejowego (I)

W myśl obowiązujących przepisów, których fachowcom nie trzeba przypominać, każde przedsiębiorstwo kolejowe musi stworzyć zestaw odpowiednich instrukcji, zapewniających jego bezpieczne funkcjonowanie. Najczęściej muszą one być uzgadniane przez Urząd Transportu Kolejowego. Wzorcem podstawowym, gdzie zebrane są liczne wiadomości z zakresu eksploatacji kolei z okresu, gdy PKP była monopolistą są instrukcje z tamtego czasu, często w formie już częściowo przystosowanej do dzisiejszych realiów przez spółki grupy PKP. Od razu zaznaczam, że ta kolejowa instrukcja może być wzorcem w każdej dziedzinie.


Warto pamiętać, że żadnego wzorca nie można przejmować bezkrytycznie, jako że każda firma ma swoje potrzeby, do których instrukcje muszą być przystosowane. Instrukcje są pisane w różnych okresach przez ludzi o różnych umiejętnościach i mogą zawierać wiele błędów (wykazywaliśmy je nawet w rozporządzeniach rządowych). Rozpowszechniane jest też przekonanie, że w UTK lubi najbardziej wzorce z PKP i trzeba się opierać jak najbardziej na nich, nawet gdy nie ma to sensu. Fakt, że napisanie instrukcji od nowa wymaga pewnych umiejętności (w tym w zakresie języka polskiego i redakcji merytorycznej) i także obrony przyjętych rozwiązań. W związku z tym przedstawiamy niniejszym wzorzec instrukcji obsługiwania pozaoperacyjnego, mającego na celu podtrzymywanie potencjału eksploatacyjnego obiektów. Pomocny w samodzielnej pracy będzie opis metodyki przyjętej przy tworzeniu projektu.

Olszynka Groch. zajezdnia kolejowa
Zajezdnia lokomotyw. Fot. Rafał Wodzicki

Przede wszystkim warto określić na początku główny zakres opracowania, który może być w trakcie pracy uzupełniany lub ograniczany tak, aby zawierał elementy niezbędne dla sprawnego działania systemu. W końcu staje się on spisem treści pokazującym czego dotyczy dokument. Odpowiednie punkty instrukcji rozwijamy wtedy następująco:

1. Zakres działania instrukcji:

– Wydanie I instrukcji jest zatwierdzone dnia ………… przez Zarząd Operatora Taboru do stosowania przez pracowników pionów technicznego i przewozów w celu realizowania dobrej praktyki eksploatacyjnej.

2. Charakterystyka obsługiwania

a. obsługiwanie służy do utrzymywania odpowiedniości obiektów eksploatacji do wypełnianych funkcji; obsługiwalność jest kształtowana w czasie koncypowania i projektowania elementów obiektu i systemu oraz procesów innowacyjnych,

b. tworzeniu jakości procesów eksploatowania sprzyja procesowy system zarządzania, gdzie pracownicy współpracują ze sobą w celu realizacji konkretnych procesów i wykrywaniu niezgodności niezależnie od struktury zarządzania,

c. obsługiwanie w czasie operowania taborem (użytkowania):

– maszynista obsługuje pojazdy w czasie użytkowania zgodnie z dokumentacją techniczną (obsługiwanie operacyjne, operatorskie), przy zachowaniu zasad bhp,

– pracownicy zaplecza są upoważnieni do wykonywania niektórych czynności na taborze w czasie użytkowania – w tym przerw rozkładowych z zastrzeżeniem nie utrudniania pracy załodze pociągu i zachowania zasad bhp,

d. obsługiwanie w zajezdni:

– wprowadzanie i wyprowadzanie pojazdu ze stanowisk obsługowych odbywać się może tylko na polecenie upoważnionych (do stwierdzenia zdolności pojazdu i stanowiska do ruchu) pracowników zajezdni, przez maszynistów z nimi współpracujących,

– w czasie obsług pojazd powinien być unieruchomiony za pomocą klinów drewnianych, a prace powinny być wykonywane przy wyłączonym napięciu w sieci trakcyjnej i usuniętym z układu sprężonym powietrzu,

– w obsługiwaniu urządzeń specjalnych w pojazdach uczestniczą firmy zewnętrzne, których praca powinna być monitorowana pod względem jakości oraz warunków bhp.

3. Przepływ informacji w procesach obsługiwania

Wzajemny przepływ informacji między pracownikami obsługiwania – sprzężenie zwrotne – jest niezbędny do prawidłowego monitorowania i reagowania na zjawiska eksploatacyjne. Służą jemu wystawiane dokumenty i zapisy w książkach eksploatacyjnych (życia pojazdu, pokładowa pojazdu i zajezdni). Niezbędne dokumenty to: świadectwo sprawności technicznej pojazdu kolejowego, plan obsługiwania, raport główny zajezdni, protokół oględzin/ustaleń na okoliczność wydarzenia eksploatacyjnego, protokół zdawczo-odbiorczy przekazania pojazdu trakcyjnego, opinie w sprawie zjawisk eksploatacyjnych, kontakty za pomocą innych środków komunikacji, notatka służbowa. Niezbędne jest prowadzenie szkoleń i pouczeń okresowych. Żaden zapis nie powinien być pozostawiony bez ustosunkowania się do niego przez odpowiednie osoby w adekwatny, jasny sposób.

4. Wymagania dla pojazdów kolejowych:

a. posiadanie świadectwa typu:

pod warunkiem przeprowadzania badań sprawdzających zgodność z wymaganiami ogólnymi dla taboru kolejowego kursującego po ogólnej sieci kolejowej

b. posiadanie świadectwa sprawności technicznej, pod warunkiem spełnienia następujących warunków:

posiadanie wydanego przez narodowego administratora rejestru pojazdów kolejowych  świadectwa dopuszczenia do eksploatacji typu pojazdu oznakowanie zgodne z przepisami (w okresie przejściowym dopuszcza się oznakowanie inne),

– stwierdzenia na podstawie badań stanu pojazdu,

– zgodne z przepisami oznakowanie,

c. wykonanie wymaganych obsług okresowych i nadzwyczajnych:

– w czasie użytkowania lub planowych przerw w użytkowaniu na stacjach,

na terenie szeroko pojętego zaplecza technicznego (tory boczne, zajezdnie i inne zakłady),

obsługiwanie pozaoperacyjne dzieli się na obsługi wynikające z cyklu planowego oraz czynności nadzwyczajne wynikające z potrzeb bieżących,

– cykle obsługowe są zawarte w dokumentacjach systemu utrzymania każdego typu pojazdu opracowywanych przez eksploatującego pojazdy kolejowe i zatwierdzanych przez narodowego administratora rejestru pojazdów kolejowych,

– zapisy poświadczające wykonanie obsług należy umieszczać w książkach pokładowych i książce zajezdni.

d. cykl obsługowy obejmuje obsługi 1, 2, 3, 4 i 5 poziomu utrzymania, gdzie:

– obsługi 1 i 2 poziomu (bieżące) są wykonywane w czasie użytkowania pojazdów podczas przerw krótkotrwałych w użytkowaniu, w zajezdni i służą monitorowaniu stanu obiektu,

– obsługi 3 poziomu (zakres 2 poziomu poszerzony o wymagane czynności) mogą być wykonywane około połowy przebiegu między obsługami 4 lub 5 poziomu, zależnie od możliwości – w zajezdni lub w zakładzie obcym i służy weryfikacji zużyć od ostatniej obsługi 4 lub 5 poziomu,

– obsługi 4 i 5 poziomu (odnowy) są wykonywane w czasie przerw długotrwałych w użytkowaniu w zakładach wyspecjalizowanych lub w zajezdni jeśli ma ona odpowiednie zaplecze i służą odnowie potencjału eksploatacyjnego obiektu.

e. w czasie użytkowania lub przerw w użytkowaniu wykonywane są: czyszczenie, sprzątanie pobieżne monitorowanie eksploatacji oraz drobne naprawy awaryjne.

f.  pełne czyszczenie cykliczne wykonuje się w czasie przerw krótkotrwałych w użytkowaniu.

g. w czasie eksploatacji wynikają potrzeby wykonania innych czynności obsługowych: jazd technicznych pomiędzy zakładami obsługiwania oraz jazd próbnych, reprofilowań zestawów kołowych, pomiarów nacisków kół na tor, napraw wynikających ze zużyć, napraw awaryjnych (wynikających z wandalizmu oraz wydarzeń eksploatacyjnych). W przypadku upływu zbyt długiego okresu od ostatniej obsługi przed wykonaniem tych czynności i konieczności dojechania na odpowiednie stanowiska, w książce pokładowej upoważniony pracownik dokonuje zapisu o treści „dopuszcza się przejazd techniczny na trasie od……do……. z prędkością vmax….. km/h i z powrotem z prędkością vmax =…. km/h dnia…..” poświadczając go podpisem i pieczęcią. ciąg dalszy nastąpi

(C) Rafał Wodzicki, ekspert eksploatacji

Jedna myśl na temat “Wzorcowa instrukcja pozaoperacyjnego obsługiwania taboru kolejowego (I)

  1. Natychmiast po utracie przeze mnie kontroli dopisano bezmyślnie wszystko co właśnie usunąłem, korzystając z mojej wiedzy systemowej, a co było w instrukcjach z czasów komuny. Zły pieniądz wypiera dobry…

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s